Kiedy powołać niezależnego rzeczoznawcę?

Karol Pesta · 29 sierpnia 2026 · 8 min czytania

Niezależnego rzeczoznawcę warto zaangażować przede wszystkim wtedy, gdy pomiędzy konsumentem a sprzedawcą powstał spór dotyczący przyczyny uszkodzenia obuwia. Najczęściej dzieje się to po odrzuceniu reklamacji. Kiedy sprzedawca twierdzi, że wada powstała wskutek niewłaściwego użytkowania, uszkodzenia mechanicznego, nieprawidłowej konserwacji albo naturalnego zużycia.

W takiej sytuacji problem nie sprowadza się już do samego stwierdzenia, że but jest uszkodzony. Trzeba odpowiedzieć na znacznie ważniejsze pytanie: dlaczego takie uszkodzenie powstało?

Ustalenie przyczyny może wymagać wiedzy dotyczącej konstrukcji obuwia, właściwości zastosowanych materiałów, technologii produkcji oraz mechanizmów powstawania poszczególnych uszkodzeń. Ocena tych okoliczności wymaga wiedzy specjalistycznej, dlatego w przypadku sporu dotyczącego przyczyny uszkodzenia zasadne może być skorzystanie z pomocy niezależnego rzeczoznawcy.

Nie oznacza to jednak, że rzeczoznawcę należy angażować przy każdej reklamacji. W większości przypadków rozsądnie jest najpierw złożyć reklamację i poznać stanowisko sprzedawcy. Dopiero sposób jej rozpatrzenia pozwala ocenić, czy rzeczywiście powstał spór wymagający specjalistycznej wiedzy.

Czy rzeczoznawca jest potrzebny do złożenia reklamacji?

Nie. Konsument nie musi posiadać opinii rzeczoznawcy, aby złożyć reklamację obuwia.

Jeżeli zakupione buty są niezgodne z umową, reklamację można skierować bezpośrednio do sprzedawcy, opisując występujący problem i wskazując odpowiednie żądanie.

Z praktycznego punktu widzenia ponoszenie kosztu ekspertyzy jeszcze przed rozpatrzeniem pierwszej reklamacji może być nieuzasadnione również z punktu widzenia późniejszego dochodzenia jego zwrotu. Jeżeli sprzedawca nie miał jeszcze możliwości ustosunkowania się do reklamacji, trudno automatycznie przyjąć, że koszt opinii był następstwem niewykonania lub nienależytego wykonania przez niego zobowiązania.

Dopiero gdy sprzedawca odrzuci reklamację, a do dalszego dochodzenia roszczeń konieczne staje się wykazanie technicznej przyczyny uszkodzenia, koszt ekspertyzy może być rozpatrywany jako szkoda pozostająca w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania. W takim przypadku znaczenie może mieć art. 471 Kodeksu cywilnego. Przepis ten reguluje odpowiedzialność odszkodowawczą kontraktową.

Dlatego najczęściej bardziej racjonalne jest najpierw umożliwienie sprzedawcy rozpatrzenia reklamacji. Dopiero po otrzymaniu decyzji odmownej warto podjąć decyzję o zleceniu opinii rzeczoznawcy.

Ma to dodatkową zaletę. Po odrzuceniu reklamacji wiadomo już, na jakiej podstawie sprzedawca kwestionuje odpowiedzialność za wadę, dzięki czemu rzeczoznawca może odnieść się nie tylko do samego stanu obuwia, ale również do konkretnej argumentacji przedsiębiorcy.

Kiedy powołać rzeczoznawcę po odrzuceniu reklamacji?

Najlepszym momentem na zlecenie opinii rzeczoznawcy jest często właśnie odrzucenie reklamacji, szczególnie jeżeli uzasadnienie sprzedawcy opiera się na twierdzeniach dotyczących technicznej przyczyny uszkodzenia.

Z konsultacji z rzeczoznawcą warto skorzystać przede wszystkim wtedy, gdy sprzedawca wskazuje, że przyczyną problemu było:

• uszkodzenie mechaniczne,
• niewłaściwe użytkowanie obuwia,
• nieprawidłowa konserwacja,
• przemoczenie lub działanie wilgoci,
• naturalne zużycie materiału,
• niewłaściwe dopasowanie obuwia,
• sposób poruszania się użytkownika,
• działanie czynników zewnętrznych.

Samo użycie jednego z takich określeń nie wyjaśnia jeszcze mechanizmu powstania uszkodzenia.

Jeżeli przykładowo sprzedawca uzna pęknięcie cholewki za uszkodzenie mechaniczne, istotne staje się ustalenie, czy wygląd, lokalizacja i charakter pęknięcia rzeczywiście odpowiadają działaniu zewnętrznemu. Kolejną kwestią jest, czy też mogą wskazywać na problem związany z materiałem, konstrukcją albo wykonaniem obuwia.

Podobnie odklejenie podeszwy może mieć różne przyczyny. Może być związane zarówno ze sposobem użytkowania, jak i z jakością połączenia materiałów czy przebiegiem procesu technologicznego. Sam skutek nie zawsze pozwala ustalić jego przyczynę.

Rolą rzeczoznawcy nie jest automatyczne potwierdzanie stanowiska konsumenta. Zadaniem specjalisty powinno być ustalenie najbardziej prawdopodobnej przyczyny uszkodzenia na podstawie cech badanego produktu i dostępnej dokumentacji.

Kiedy opinia rzeczoznawcy jest szczególnie przydatna?

Rzeczoznawca jest szczególnie potrzebny wtedy, gdy odpowiedź na pytanie o zasadność reklamacji zależy od wiadomości specjalistycznych, których przeciętny konsument ani pracownik sklepu nie musi posiadać.

Podczas oględzin obuwia znaczenie mogą mieć między innymi:

• rodzaj i właściwości zastosowanych materiałów,
• konstrukcja obuwia,
• sposób połączenia poszczególnych elementów,
• lokalizacja uszkodzenia,
• kierunek i charakter jego rozwoju,
• występowanie podobnych zmian w obu półparach,
• stopień zużycia całego obuwia,
• okres i deklarowany sposób użytkowania,
• przeznaczenie danego modelu,
• możliwość wystąpienia określonego uszkodzenia podczas normalnego użytkowania.

Rzeczoznawca nie powinien ograniczać się do nazwania widocznej wady. Kluczowe jest ustalenie mechanizmu jej powstania i wskazanie, jakie cechy badanego obuwia przemawiają za określonym wnioskiem.

Szerzej zakres takich oględzin opisuję w artykule „Co ocenia rzeczoznawca obuwia?”.

Czy warto zlecić opinię rzeczoznawcy przed pierwszą reklamacją?

Co do zasady nie. Zlecanie płatnej opinii rzeczoznawcy przed złożeniem pierwszej reklamacji jest błędem.

W pierwszej kolejności konsument powinien zgłosić niezgodność towaru sprzedawcy i umożliwić mu rozpatrzenie reklamacji. Dopóki sprzedawca nie odmówi realizacji roszczenia, nie ma jeszcze sporu wymagającego ponoszenia dodatkowych kosztów.

Ma to również znaczenie dla późniejszego żądania zwrotu kosztu ekspertyzy. Jeżeli konsument zleci opinię jeszcze przed pierwszą reklamacją, trudno wykazać, że wydatek ten był następstwem niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez sprzedawcę. Samo poniesienie kosztu opinii nie oznacza bowiem automatycznie, że przedsiębiorca będzie zobowiązany do jego zwrotu.

Dopiero odmowa uwzględnienia reklamacji może stworzyć sytuację, w której uzyskanie specjalistycznej opinii staje się uzasadnionym elementem dalszego dochodzenia roszczeń.

Jest jeszcze jeden argument praktyczny. Po otrzymaniu decyzji reklamacyjnej rzeczoznawca zna już stanowisko sprzedawcy i może bezpośrednio odnieść się do wskazanej przez niego przyczyny uszkodzenia. Dzięki temu opinia odpowiada na konkretny przedmiot sporu, zamiast być sporządzana zanim wiadomo, czy i czego sprzedawca będzie kwestionował.

Kiedy rzeczoznawca może nie być potrzebny?

Nie każdy spór reklamacyjny wymaga wiedzy specjalistycznej. Rzeczoznawca jest potrzebny przede wszystkim wtedy, gdy spór dotyczy technicznej przyczyny powstania uszkodzenia.

Jego opinia może być zbędna, gdy problem dotyczy przede wszystkim kwestii prawnej, a nie technicznej. Przykładem może być sytuacja, w której sprzedawca nie kwestionuje istnienia wady. Mimo to odmawia realizacji określonego żądania z powodu przyjętej przez siebie interpretacji przepisów.

Podobnie rzeczoznawca może nie być potrzebny, jeżeli:

• sprzedawca uznał reklamację i zamierza naprawić albo wymienić towar,
• strony nie spierają się o przyczynę powstania uszkodzenia,
• wada jest oczywista i jej charakter nie wymaga specjalistycznej analizy,
• odmowa reklamacji wynika wyłącznie z kwestii formalnej lub prawnej,
• problem można wykazać w sposób wystarczający za pomocą dokumentów, zdjęć lub innych dostępnych dowodów.

Rolą rzeczoznawcy jest odniesienie stanu faktycznego badanego towaru do zakresu odpowiedzialności sprzedawcy określonego we właściwych przepisach prawa. Wymaga to ustalenia charakteru i przyczyny stwierdzonych uszkodzeń. Następnie konieczna jest ocena, czy właściwości badanego produktu odpowiadają wymaganiom, jakie można mu przypisać na gruncie przepisów regulujących odpowiedzialność sprzedawcy.

Jeżeli więc sprzedawca twierdzi, że podeszwa odkleiła się wskutek niewłaściwego użytkowania, materiał został mechanicznie uszkodzony albo przetarcie jest skutkiem naturalnego zużycia, mamy do czynienia z zagadnieniem, przy którym wiedza rzeczoznawcy może być szczególnie przydatna.

Jeżeli natomiast spór sprowadza się wyłącznie do wykładni przepisów lub ustalenia, jakie roszczenie przysługuje konsumentowi, opinia techniczna może nie być konieczna.

Co zrobić po otrzymaniu opinii rzeczoznawcy?

Po otrzymaniu opinii warto przede wszystkim ponownie przeanalizować stanowisko sprzedawcy i zestawić je z ustaleniami rzeczoznawcy.

Jeżeli ekspertyza potwierdza, że przyczyna uszkodzenia nie odpowiada tej wskazanej w decyzji reklamacyjnej, może stanowić podstawę do ponownego wystąpienia do sprzedawcy i zakwestionowania jego stanowiska.

W zależności od okoliczności dalszym krokiem może być ponowne wezwanie sprzedawcy do realizacji roszczenia, skorzystanie z pomocy rzecznika konsumentów lub Inspekcji Handlowej. W ostateczności można też skierować sprawę do sądu.

Szerzej możliwe działania po odmowie uznania reklamacji opisuję w artykule „Odrzucona reklamacja – co dalej?”.

Jakie znaczenie ma opinia rzeczoznawcy w sądzie?

Sprawy dotyczące wadliwego obuwia, ze względu na ich wartość, są najczęściej rozpoznawane w postępowaniu uproszczonym. W takim postępowaniu ustawodawca ograniczył konieczność przeprowadzania kosztownego dowodu z opinii biegłego.

Zgodnie z art. 505⁷ § 1 k.p.c., jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych, sąd może samodzielnie dokonać oceny na podstawie wszystkich okoliczności sprawy albo zasięgnąć opinii biegłego. Co więcej, jeżeli przewidywany koszt opinii biegłego miałby przekroczyć wartość przedmiotu sporu, opinii takiej co do zasady się nie zasięga. Wyjątkiem są sytuacje, gdy przemawiają za tym wyjątkowe okoliczności.

W praktyce ma to szczególne znaczenie w sporach dotyczących obuwia wartego kilkaset czy kilka tysięcy złotych. Rzetelnie sporządzona opinia rzeczoznawcy może dostarczyć sądowi szczegółowych informacji o stanie produktu, mechanizmie powstania uszkodzenia i jego przyczynach. Tym samym może stanowić istotny element materiału pozwalającego na samodzielną ocenę sprawy.

Nie oznacza to, że prywatna opinia uzyskuje status opinii biegłego sądowego. Może jednak realnie wpłynąć na sposób oceny materiału dowodowego. W odpowiednich okolicznościach przyczynić się może do rozstrzygnięcia sprawy bez potrzeby powoływania dodatkowego biegłego.

Szerzej znaczenie takiej ekspertyzy w procesie, zasady postępowania uproszczonego oraz status rzeczoznawców wpisanych na listy Inspekcji Handlowej opisuję w artykule „Prywatna opinia rzeczoznawcy – jakie ma znaczenie w sądzie?”.

Ta wersja jest moim zdaniem bliższa Twojemu stylowi: rzeczoznawca nie jest przedstawiony wyłącznie jako technik od oględzin, tylko jako osoba, która ustala stan faktyczny produktu i odnosi go do normatywnego zakresu odpowiedzialności sprzedawcy.

Kiedy powołać niezależnego rzeczoznawcę? Podsumowanie

Niezależnego rzeczoznawcę warto powołać przede wszystkim wtedy, gdy sprzedawca odrzucił reklamację, a spór dotyczy przyczyny powstania uszkodzenia. W takiej sytuacji specjalistyczna wiedza może pozwolić ustalić, czy uszkodzenie wynika z właściwości materiału, konstrukcji lub sposobu wykonania obuwia, czy też jest następstwem jego użytkowania.

Zlecenie opinii jeszcze przed pierwszą reklamacją co do zasady nie jest właściwym rozwiązaniem. Najpierw warto umożliwić sprzedawcy zajęcie stanowiska, a dopiero w przypadku odmowy ocenić, czy dalsze dochodzenie roszczeń wymaga wiadomości specjalistycznych.

Q&A